Του Ανδρέας Παπαχαραλάμπους, Δημάρχου Στροβόλου
Από μικρό παιδί με συγκινούσε η ιστορία του αρμενικού λαού, ενός λαού περήφανου που τιμά την ιστορία του, σέβεται το παρελθόν του και αγάπα τον πολιτισμό του, ενός λαού συνοδοιπόρου του δικού μας έθνους. Μια από τις συγκλονιστικότερες εμπειρίες της ζωής μου ήταν η πρόσφατη επίσκεψή μου στην Αρμενία ως προσκεκλημένος της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής. Με το που φθάνεις στην Αρμενία, κυριαρχούν αισθήματα δέους και συγκίνησης. Πολύ γρήγορα όμως νιώθεις μια αμηχανία, όταν αντιλαμβάνεσαι το μέγεθος της θηριωδίας των κεμαλιστών εις βάρος αυτού του σπουδαίου λαού.
Επισκεπτόμενοι την Αρμενία και το Τσιτσερνακαμπέρντ, το Μνημείο της Αρμενικής Γενοκτονίας καταθέσαμε ένα λουλούδι ως ελάχιστο φόρο τιμής στα θύματα της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Τα συναισθήματα που ένιωσα περιγράφονται με γλαφυρότητα στο διήγημα του Γιώργου Ιωάννου + 13 – 12 – 43, «Είχα γίνει πια ένα με το χώμα, έτσι ένιωθα. Τώρα σκέφτομαι πως έπρεπε να προσκυνήσω, αν και είμαι τόσο ανάξιος». Στο σύντομο αυτό πεζογράφημα ο Γιώργος Ιωάννου αναφέρεται στην επίσκεψή του στα Καλάβρυτα, όπου έγινε ομαδική εκτέλεση Ελλήνων από Γερμανούς στρατιώτες κατά τη διάρκεια της γερμανική κατοχής και τυγχάνει να παρακολουθήσει την ανακομιδή των οστών ενός εφήβου που είχε εκτελεστεί μαζί με τους άλλους. Είναι ακριβώς τα ίδια συναισθήματα που μας κατακλύζουν στα Φυλακισμένα Μνήματα μπροστά στους τάφους των ηρώων μας.
Η Γενοκτονία των Αρμενίων, λοιπόν, αποτελεί την πρώτη γενοκτονία του 20ου αιώνα και ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα παγκοσμίως. Η 24η Απριλίου του 1915 θεωρείται συμβολικά ημέρα έναρξης της γενοκτονίας των Αρμενίων. Εκείνη την ημέρα 235 προεξάρχοντα μέλη της αρμενικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης συνελήφθησαν με τη δικαιολογία μιας εξέγερσης στην επαρχία Βαν. Οι συλλήψεις συνεχίστηκαν σε όλη την Τουρκία. Μεγάλο μέρος των συλληφθέντων– συγγραφείς, διανοούμενοι, πολιτικοί, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικοί, εκκλησιαστικοί και πολιτικοί ηγέτες– εκτελέστηκαν δημόσια για εκφοβισμό των υπολοίπων Αρμενίων. Μια συνήθης αλλά και μεθοδευμένη τακτική των Τούρκων, τραγικά γνώριμη για τον Κυπριακό Ελληνισμό. Αναπόφευκτα η ιστορική μνήμη πάει στην 9η Ιουλίου του ΄21, τότε που οι Τούρκοι προχώρησαν στη σφαγή του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και 470 προκρίτων του λαού μας.
Τα εγκλήματα κατά του Αρμένικου πληθυσμού αφορούσαν κυρίως σφαγές και διωγμούς που είχαν ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν από την τελική λύση της Γενοκτονίας, τα έτη 1894-96 και 1909. Η συστηματική εξόντωση των Αρμενίων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας περιλάμβανε ανατριχιαστικές σφαγές, δολοφονίες, εν ψυχρώ εκτελέσεις, άγρια βασανιστήρια, ατιμωτικούς βιασμούς και πορείες θανάτου όπου άντρες, γυναίκες, παιδιά και υπερήλικες στάλθηκαν στην έρημο της Συρίας. Υπάρχουν συγκλονιστικά ντοκουμέντα από την ανελέητη σφαγή των Αρμενίων, αλλά το συγκλονιστικότερο είναι οι διηγήσεις των ανθρώπων μας, των κυνηγημένων που έφθασαν και διασώθηκαν, και στο νησί μας.
Οι Τούρκοι πολύ γρήγορα ξεκίνησαν μια προσπάθεια αφανισμού κάθε ίχνους αυτού του τόσο ξεχωριστού λαού και δεν παραδέχονται τα ειδεχθή εγκλήματά τους, όπως συμβαίνει και με την Γενοκτονία των Ποντίων αλλά και την εκδίωξη των Ελλήνων της Ιωνίας. Σε όλες τις κατακτήσεις τους άρπαξαν τόπους και οικειοποιήθηκαν τα έτοιμα δημιουργήματα των άλλων, όντας ανίκανοι για δημιουργία και πολιτισμό.
Η Τουρκία, ως διάδοχο κράτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και παρόλο που βρισκόταν στους ηττημένους του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου δεν αναγνώρισε ποτέ τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Η Γενοκτονία, παραμένει ατιμώρητη από τη διεθνή κοινότητα παρόλο που διεθνείς οργανισμοί και κράτη όπως η Γερμανία, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και πρόσφατα οι ΗΠΑ την έχουν αναγνωρίσει. Η Κύπρος υπήρξε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα και η δεύτερη παγκοσμίως που αναγνώρισε την Αρμενική Γενοκτονία με το Ψήφισμα 36/1975, που εγκρίθηκε ομόφωνα από αυτό το βήμα της Βουλή των Αντιπροσώπων. Παράλληλα, η Βουλή ψήφισε τον Νόμο 45/2015, ποινικοποιώντας την άρνησή της.
Σήμερα, 105 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα, η Τουρκία συνεχίζει την άτεγκτη στάση της άρνησης του εγκλήματος και της διαστρέβλωσης της Ιστορίας. Η Τουρκία, η οποία υποτίθεται ότι ακολουθεί πορεία εκδημοκρατισμού, εξακολουθεί να περιφρονεί τα ανθρώπινα δικαιώματα των ιδίων των πολιτών της. Το περίφημο άρθρο 301 του Συντάγματος βάσει του οποίου διώκεται ποινικά η αναφορά και μόνο της λέξης Γενοκτονία, αποτελεί ένα παράδειγμα για το πώς αντιλαμβάνεται η Τουρκία τις αρχές και τις ηθικές αξίες του σύγχρονου ευρωπαϊκού Πολιτισμού.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο συναισθηματικό, αλλά ζήτημα αξιοπρέπειας όλης της ανθρωπότητας. Πώς είναι δυνατόν για τη γενοκτονία των Αρμενίων να ισχύει ιστορική ασυλία για τα εγκλήματα που διεπράχθησαν; Οι γείτονές μας βέβαια έχουν αναπτύξει διαχρονικά τη δική τους σχέση με την ιστορική αλήθεια. Αυτό που θα έπρεπε να κάνουν, εάν πραγματικά πίστευαν σε μια νέα αρχή στις σχέσεις με τους Αρμένιους, είναι να ζητήσουν έστω μία συγνώμη, να παραδεχτούν τα εγκλήματα που έλαβαν χώρα, να ομολογήσουν την πραγματικότητα.
Σε αντίθεση με τους γείτονές μας, η Γερμανία μέσα από μια σειρά ενεργειών του μεγάλου πολιτικού Βίλλυ Μπράντ εξαγνίστηκε, και αναπτύχθηκε αδελφοσύνη ανάμεσα στους Γερμανούς και τους Εβραίους. Το ίδιο οφείλει να κάνει και η Τουρκία για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων και των άλλων λαών της Μικράς Ασίας στις αρχές του 20ου αιώνα.
Παρόλο που στόχος του «Μεγάλου Εγκλήματος», όπως ονομάζουν οι Αρμένιοι τη Γενοκτονία, ήταν ο πλήρης αφανισμός του Αρμενικού Έθνους, το Αρμενικό Έθνος είναι εδώ. Κάθε χρόνο οι Αρμένιοι που κατοικούν στην Αρμενία αλλά και αυτοί της διασποράς κατά χιλιάδες τιμούν αυτή την ημέρα με εκδηλώσεις, επιστημονικά συνέδρια και ειρηνικές πορείες, αποδεικνύοντας ότι το Αρμενικό Έθνος έχει παρελθόν, παρόν και λαμπρό μέλλον. Ο Κυπριακός Ελληνισμός στέκεται αλληλέγγυος στον αδερφό αρμενικό λαό, ως ακλόνητος μάρτυρας της ιστορικής αλήθειας και απαιτεί από την διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει τη γενοκτονία ως «έγκλημα των εγκλημάτων». Οφείλουμε να συνεχίσουμε όλοι μαζί τον αγώνα για τη διεθνοποίηση της Γενοκτονίας, τον τίμιο και δίκαιο αγώνα, που εδράζεται σε ηθικές και πανανθρώπινες αξίες.
