Άκρως ενδιαφέρουσες ήταν οι διαλέξεις και η συζήτηση που ακολούθησε με το κοινό για τον Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959, με αφορμή την ολοκλήρωση 70 χρόνων από την έναρξή του. Εισηγητές ήταν η Δρ Δόξα Κωμοδρόμου και ο Δρ Χρίστος Κυριακίδης, με ειδίκευση στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία του Πανεπιστημίου Κύπρου.
Η Δρ Κωμοδρόμου παρουσίασε τον ρόλο της ραδιοφωνίας κατά τη διάρκεια του Αγώνα της ΕΟΚΑ, αξιοποιώντας αρχειακό υλικό από την Κύπρο, την Ελλάδα και τη Βρετανία. Τόνισε ότι η μελέτη και η αξιοποίηση των ιστορικών αρχείων δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή διαδικασία· αποτελεί πρωτίστως πράξη σεβασμού προς την ιστορική αλήθεια και καθήκον απέναντι στις μελλοντικές γενιές. Όπως σημείωσε, το έγκυρο και τεκμηριωμένο αρχειακό υλικό, ανεξάρτητα από την προέλευσή του είναι ανεκτίμητο, γιατί επιτρέπει την ορθή καταγραφή των γεγονότων και αποκαλύπτει τις πραγματικές διαστάσεις της ιστορίας.
«Ένας λαός που γνωρίζει, μελετά και τιμά το παρελθόν του μπορεί να προχωρά στο μέλλον με μεγαλύτερη αυτογνωσία, σταθερότητα και αίσθηση αλήθειας. Κάθε αρχείο έχει τη δική του ιδιαίτερη αξία και λειτουργεί σαν ένα μοναδικό ‘παράθυρο’ στο παρελθόν. Όλα μαζί, όμως, δημιουργούν ένα πολύτιμο μωσαϊκό τεκμηρίων που φωτίζουν πτυχές της εποχής με πληρότητα και ακρίβεια. Η ραδιοφωνία, ειδικά την περίοδο του Αγώνα της ΕΟΚΑ, διαδραμάτισε έναν διττό ρόλο: υπήρξε μέσο εθνικής αφύπνισης για τους Ελληνοκύπριους, αλλά ταυτόχρονα και εργαλείο αποικιακής προπαγάνδας από τη βρετανική διοίκηση».
Στη συνέχεια, ο Δρ Χρίστος Κυριακίδης παρουσίασε το πολύτιμο αρχειακό υλικό των Ειδικών Δικαστηρίων και των συλλογών που φυλάσσονται στο Κρατικό Αρχείο Κύπρου, το οποίο αποτελεί θεμελιώδη πηγή για τη μελέτη του αγώνα της ΕΟΚΑ (1955 – 1959). Αναφέρθηκε στην ιστορία και τον ρόλο του Κρατικού Αρχείου, στη φύση και την αξία των τεκμηρίων της αποικιακής διοίκησης, καθώς και στην πρόσφατη προσπάθεια ψηφιοποίησης και πλήρους πρόσβασης στα αρχεία, μετά την επίλυση ζητημάτων προσωπικών δεδομένων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους φακέλους των Ειδικών Δικαστηρίων, οι οποίοι περιλαμβάνουν πάνω από 16.000 υποθέσεις, θανατικές ανακρίσεις, αστυνομικό υλικό και πλήθος εγγράφων που αποτυπώνουν τις κοινωνικές, πολιτικές και δικαστικές συνθήκες της εποχής. Τέλος, ο Δρ Κυριακίδης υπογράμμισε ότι «η διατήρηση και διάθεση των αρχείων συμβάλλει στην ιστορική γνώση, στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης του τόπου».
Τον συντονισμό των εισηγήσεων ανέλαβε ο δημοσιογράφος, κ. Μάριος Αδάμου, ο οποίος εμφανώς συγκινημένος αναφέρθηκε στη δράση του Πατέρα Γεωργίου Ιωάννου στον αγώνα της ΕΟΚΑ, από την ορκωμοσία του το 1955 μέχρι την αποφυλάκισή του στο τέλος του αγώνα. Όπως εξήγησε ο κ. Αδάμου, ο νεαρός τότε διάκονος ανέλαβε ενεργό ρόλο στη δημιουργία των πρώτων πυρήνων στη Σωτήρα, συνελήφθηκε το 1956 και υπέστη σκληρά βασανιστήρια από τους Άγγλους, γεγονός που αποκαλύφθηκε δημόσια από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και προβλήθηκε στον κυπριακό και διεθνή Τύπο. Κατά την κράτησή του στα Κρατητήρια Πύλας και αργότερα Κοκκινοτριμιθιάς, ανέπτυξε πνευματική δράση και συμμετείχε στη γνωστή απόδραση τεσσάρων αγωνιστών. Παράλληλα, ανέφερε ότι διατήρησε στενούς δεσμούς με συναγωνιστές-ήρωες και, μετά τον αγώνα, αφιερώθηκε στη διατήρηση της μνήμης του μέσω των εκκλησιών και του Μουσείου Αγώνος στη Σωτήρα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από την τελετή έναρξης του Σαλαμίνου Ελεύθερου Πανεπιστημίου, το κοινό είχε την ευκαιρία να ξεναγηθεί από τον Πατέρα Κωνσταντίνο στο Μουσείο ΕΟΚΑ στη Σωτήρα, αποκομίζοντας μια βιωματική εμπειρία της απόδρασης των τεσσάρων αγωνιστών της Οργάνωσης – Φώτη Πίττα, Ανδρέα Κάρυου, Φρίξου Δημητριάδη και Χριστάκη Τρυφωνίδη – από τα Κρατητήρια της Πύλας στις 12 Μαρτίου του 1957 με το τέχνασμα του Δούρειου Ίππου. Το φορτηγό που χρησιμοποιήθηκε για την απόδρασή τους και βρίσκεται εντός του Μουσείου, ήταν ιδέα του «Οδυσσέα» της ΕΟΚΑ, Αντώνη Κατσιάρη, από τη Σωτήρα.
