*Της Γιώτας- Βικτώριας Φακουκάκη, Ερευνητής Συνεργάτης,
Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος», Πανεπιστήμιο Κύπρου
Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα μπροστά σε δύο μεγάλες παράλληλες μεταβάσεις: την πράσινη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και την ψηφιακή μετάβαση προς πιο έξυπνα, διασυνδεδεμένα συστήματα δεδομένων. Στο επίκεντρο και των δύο βρίσκεται η καθαρή τεχνολογία (cleantech), η οποία αφορά τεχνολογίες που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση, ενισχύουν την ποιότητα νερού και αέρα, μειώνουν τις βιομηχανικές εκπομπές, προωθούν τη βιώσιμη γεωργία, βελτιστοποιούν τη διαχείριση αποβλήτων και ανακύκλωσης και αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της περιβαλλοντικής απόδοσης.
Παρότι η καινοτομία στον τομέα της καθαρής τεχνολογίας αναπτύσσεται ραγδαία, πολλές υποσχόμενες λύσεις συναντούν ένα κοινό εμπόδιο σε ολόκληρη την Ευρώπη: τη μετάβαση από το πρωτότυπο στην πραγματική εφαρμογή. Νεοφυείς επιχειρήσεις, ΜμΕ και ερευνητικές ομάδες συχνά στερούνται πρόσβασης σε ασφαλή και ρεαλιστικά περιβάλλοντα δοκιμών. Χωρίς τέτοια πιλοτικά περιβάλλοντα, η τελειοποίηση των τεχνολογιών, η παραγωγή αξιόπιστων δεδομένων και η πειθώ δημόσιων φορέων και επενδυτών ότι μια λύση είναι έτοιμη για υλοποίηση γίνονται ιδιαίτερα δύσκολες. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η πρόκληση, η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει πρωτοβουλίες που διευρύνουν την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις δοκιμών και πειραματισμού, επιτρέποντας στους οργανισμούς, επιχειρήσεις, ή και ομάδες να προωθούν τις λύσεις τους πιο αποτελεσματικά προς την αγορά.
Μία από αυτές τις πρωτοβουλίες είναι το FINEX, ένα ευρωπαϊκό χρηματοδοτούμενο έργο που στοχεύει στην απλοποίηση της πρόσβασης σε εγκαταστάσεις για έρευνα και πειραματισμό και στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών που τους διαχειρίζονται. Το έργο δημιουργεί γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ νεοφυών επιχειρήσεων, ερευνητικών ομάδων και εγκαταστάσεων σε έξι χώρες: Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Βουλγαρία, Κύπρο και Φιλανδία.
Γιατί έχει σημασία
Πολλά ακαδημαϊκά ιδρύματα και ερευνητικοί οργανισμοί σε όλη την Ευρώπη διαθέτουν χώρους πειραματισμού που μπορούν να υποστηρίξουν δοκιμές και επικύρωση καινοτομιών. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχουν σαφή σημεία εισόδου, διαδικασίες ή μηχανισμοί υποστήριξης που να διευκολύνουν την έναρξη πιλοτικών εφαρμογών. Το FINEX συμβάλλει στην άρση αυτού του εμποδίου, δημιουργώντας μία συντονισμένη διαδικασία πρόσβασης σε τέτοια περιβάλλοντα που προσομοιώνουν πραγματικές συνθήκες λειτουργίας — από ενεργειακά και αστικά συστήματα υποδομών έως ψηφιακές πλατφόρμες και εξειδικευμένες ερευνητικές εγκαταστάσεις.
Με αυτόν τον τρόπο, το έργο μειώνει τον χρόνο και την πολυπλοκότητα που απαιτούνται για τη μετάβαση από το στάδιο του πρωτότυπου στο τελικό προϊόν. Με την απλοποίηση των βημάτων που απαιτούνται για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας πιλοτικής εφαρμογής, το FINEX επιτρέπει στις ομάδες να παράγουν αξιόπιστα δεδομένα απόδοσης σε πρώιμο στάδιο, να βελτιώνουν τις τεχνολογίες τους με μεγαλύτερη ακρίβεια και να προχωρούν προς την ετοιμότητα για την αγορά με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Έτσι, το έργο συμβάλλει σε ένα πιο ευέλικτο και ανταποκρινόμενο οικοσύστημα καθαρών τεχνολογιών στην Ευρώπη.
Μέσω του FINEX, νεοφυείς επιχειρήσεις, ΜμΕ και ερευνητικές ομάδες με λύσεις καθαρής τεχνολογίας μπορούν να επωφεληθούν από:
- Δικτύωση (matchmaking) με χώρους πειραματισμού που είναι διαθέσιμοι να υποστηρίξουν πιλοτικές δραστηριότητες.
- Πρόσβαση σε τοπικά και διασυνοριακά περιβάλλοντα, όπου οι λύσεις μπορούν να δοκιμαστούν σε ρεαλιστικές συνθήκες.
- Καθοδήγηση στη διαμόρφωση της πιλοτικής εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού στόχων, χρονοδιαγραμμάτων και κριτηρίων μέτρησης.
- Προβολή σε ευρωπαϊκό επίπεδο και υποστήριξη στην τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων, χρήσιμη για εξασφάλιση χρηματοδότησης ή κανονιστική έγκριση.
Οι επιτυχημένες πιλοτικές εφαρμογές προβάλλονται και προωθούνται σε μεγάλα δίκτυα ερευνητικών οργανισμών, δημόσιων αρχών και καινοτομίας, αυξάνοντας τις πιθανότητες υιοθέτησης και αξιοποίησής τους σε περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο ρόλος του «Κοίος» στο FINEX
Το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομίας «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου ως κορυφαίος φορέας έρευνας και καινοτομίας και βασικός εταίρος στο FINEX, προσφέρει την τεχνογνωσία του σε θέματα παρακολούθησης, ελέγχου και ασφάλειας κρίσιμων υποδομών, καθώς και στις προηγμένες πειραματικές ερευνητικές του εγκαταστάσεις. Το «Κοίος» διαθέτει εγκαταστάσεις για έρευνα και πειραματισμό σε ενεργειακά και ηλεκτρικά συστήματα, δίκτυα ύδρευσης, έξυπνες μεταφορές, συστήματα για αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων και κυβερνο-φυσική ασφάλεια, επιτρέποντας την αξιολόγηση τεχνολογιών υπό συνθήκες που αντανακλούν πραγματικά λειτουργικά περιβάλλοντα.
Μέσα από το FINEX, αυτές οι εγκαταστάσεις γίνονται προσβάσιμες σε όσους δραστηριοποιούνται στον τομέα της καθαρής τεχνολογίας και χρειάζονται να επικυρώσουν ψηφιακά εργαλεία, αλγορίθμους, συσκευές ή ολοκληρωμένες λύσεις. Οι ερευνητές του «Κοίος» προσφέρουν καθοδήγηση στον σχεδιασμό των δοκιμών, διασφαλίζουν την ασφαλή ενσωμάτωση των τεχνολογιών στο περιβάλλον ελέγχου και βοηθούν στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων, ώστε οι ομάδες να κατανοούν καλύτερα την απόδοση των λύσεων τους σε πολύπλοκα και διασυνδεδεμένα συστήματα.
Παράλληλα, το «Κοίος» συνεργάζεται με δημόσιους οργανισμούς κοινής ωφέλειας και βιομηχανικούς εταίρους, ανοίγοντας τον δρόμο για πιλοτικές εφαρμογές εκτός εργαστηρίου. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται ο ρόλος της Κύπρου στον ευρωπαϊκό χώρο καινοτομίας της καθαρής τεχνολογίας και προωθείται η ταχύτερη υιοθέτηση λύσεων που υποστηρίζουν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης.
Πώς να έρθετε σε επαφή
Νεοφυείς επιχειρήσεις, ΜμΕ και ερευνητικές ομάδες μπορούν να χρησιμοποιήσουν το διαδικτυακό Helpdesk (www.eitdigital.eu/finex-helpdesk/) για να εντοπίσουν διαθέσιμες ευκαιρίες δοκιμών σε διάφορες ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις. Ο κατάλογος παρουσιάζει αναλυτικά τις υποδομές, τις τεχνικές δυνατότητες και τα πεδία στα οποία μπορούν να υποστηρίξουν πειράματα.
Παράλληλα, το FINEX διοργανώνει τακτικά ευρωπαϊκές εκδηλώσεις δικτύωσης, φέρνοντας σε επαφή ενδιαφερόμενους φορείς με οργανισμούς που λειτουργούν πεδία δοκιμών (testbeds). Οι εκδηλώσεις αυτές διευκολύνουν τον εντοπισμό κατάλληλων υποδομών για δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες και βοηθούν τους συμμετέχοντες να κατανοήσουν τις τεχνικές και οργανωτικές απαιτήσεις μιας επιτυχημένης πιλοτικής εφαρμογής.
